O'sish qachon dushman bo'lib qoladi? (Va undan qochish yo'llari)
Tez o‘sish har bir biznes egasining orzusi bo‘lib tuyuladi. Lekin kompaniyangiz birdan shunchalik kuchli o‘sadiki, deyarli sizni "yiqitadi" bo‘lsa-chi? Bitta IT-xizmatlar kompaniyasi to‘rt yil ketma-ket 40% yillik o‘sishga erishdi va shu orqali eng xavfli dushman muvaffaqiyat ekanligini angladi.
O'sish qachon dushmaningizga aylanadi (Va bunga nima qilish kerak)
Biz hammamiz orzu qilamiz: startapimiz osmondan uchib ketadi, buyurtmalar oqib keladi, daromad ko'payadi, jamoa har hafta kattalashadi. Bu g'alaba tuyuladi.
Lekin hech kim aytmaydi: tez o'sish kompaniyani inqirozdan ham tezroq yo'q qilishi mumkin.
Yaqinda bir rahbar haqida o'qidim. U to'rt yil ketma-ket 40% o'sish ko'rdi. Ajoyibmi? Oxirida esa hammasi qulab tushish ta'tilida edi. Sabab – biznes yomon emas, balki o'sish nazoratsiz bo'ldi.
Keling, nima bo'lganini ko'rib chiqaylik. Bu saboqlar har qanday o'sayotgan kompaniyaga tegishli.
Jamoa tizimdan oshib ketganda
2009-yil. 16 kishilik kichik IT-kompaniya yaxshi ishlamoqda. 2012-yilga kelib, 47 kishiga yetdi. To'rt yil 40% o'sish. Qog'ozda – zo'r. Amalda – falokat yaqin.
Muammo o'sishda emas. Muammo – rejasizlikda.
Tuzilma yo'q. Rahbarlik yo'q. Barchasi to'g'ridan-to'g'ri bosh direktorga murojaat qiladi. U 45 odamni boshqaradi, haftasiga 30 soat mijozlar bilan ishlaydi.
Bu o'sish emas, muvaffaqiyatda cho'kish.
Ko'pchilik shu xatoga yo'l qo'yadi. Ishlar yaxshi ketganda, "vaqt yo'q" deyishadi. Savdo va mijozlarga e'tibor beramiz! Shu payt tuzilma yonmoqda.
O'sayotgan kompaniyalardagi uchta muammo
1-muammo: Asoschi to'siqqa aylanadi
Yolg'iz rahbar bo'lganda, tez qaror qabul qilasiz. Hammasini bilasiz.
Lekin kompaniya kattalashganda, chegaraga yetasiz. Barchasini yollay olmaysiz, o'rgata olmaysiz, ishdan bo'shata olmaysiz.
Ko'pchilik rahbar shu bilan davom etadi. Bu kompaniyada bosh direktor yollash, o'rgatish, mijozlar bilan ish – hammasini qildi. Barqarorligini ham o'lchamadi. Bu strategiya emas, avariya.
Yechim? Boshqaruv qatlamlarini erta yarating. 60% yukda menejerlar tayinlang, 200% da emas.
2-muammo: Madaniyat va rivojlanish qurbon bo'ladi
Tez o'sishda o'qitish – hashamatdek tuyuladi. Chiroqlarni yoqib turishga vaqt yetmaydi.
Natija? Jamoa tartibsiz o'rganadi. Ular yaxshilanadi, lekin tartibsiz. O'zlarini qadrlanmayotganini his qilishadi. Kelajak yo'q.
Bu ko'rinmas xavf. Eng yaxshilar LinkedIn'ga o'tib, ketishadi.
Bu kompaniyada omadli bo'ldilar – saqlash muammosi yo'q edi. Keyinroq tushundilar: o'qitish, maslahat, karyera yo'llariga ko'proq sarmoya kiritish kerak edi.
3-muammo: Bitta mijozga bog'lanib qolasiz
Eng katta xavf – mijozlarga qaramlik.
2012-yil oxirida Duke universiteti daromadning 65% ini berardi.
Agar muammo chiqsa, kompaniya tugaydi.
2012 yozida Duke xodimlari shubhali ma'lumot ko'rdi. Rivojlantiruvchining sinov ma'lumoti ekan. Lekin aytishdi: haqiqiy buzilishda shartnoma bekor qilinadi.
Bu ogohlantirish ularni o'ylantirdi. Yagona yo'l – mijozni kamaytirib, yangilarini topish.
Saboq? Hech qanday mijoz taqdiringizni boshqarmasligi kerak. Xavf haqiqiy.
Qayta tiklanish: Buzilgan o'sishni qanday tuzatish
Kompaniya vahimaga tushmadi. Qayta tuzdi.
2013-yilda:
5 menejer, 5 jamoa yaratdi
HR mutaxassis oldi, direktor HR bo'lib qolmadi
O'rgatish dasturlarini yo'lga qo'ydi
Mijozlarni diversifikatsiya qildi
2013 oxiri: Duke 50% dan pastga tushdi.
2016: 25% dan kam.
2020: 2% dan kam.
Ular katta mijozni tashlamadi. Haqiqiy kompaniya qurdi, hech kimga bog'lanmadi. Bu haqiqiy pishib yetilish.
Sizning biznesingiz uchun
O'sayotgan bo'lsangiz, jiddiy qabuling: tuzilmani oldindan rejalashtiring.
Menejerlarni to'liq bo'shab qolganingizda emas, erta oling. Odamlar ketganda emas, rivojlanishga sarmoya kiriting. Katta mijozni yo'qotganda emas, diversifikatsiya qiling.
O'sish ajoyib, lekin xavfli. Omon qolganlar – xavfni hurmat qilganlar.
Rahbarlik – hammasini qilish emas. Sizsiz ishlaydigan narsa qurish. Bu qiyin, lekin haqiqiy o'sish shu.